Tradycja sadhu jest stara jak Indie. Najwięcej jest tych, którzy reprezentują hinduizm, ale musimy zdawać sobie sprawę, że istnieją sadhu dźainijscy, sikhijscy a nawet muzułmańscy, choć może nie są to sadhu w tradycyjnym, wedyjskim rozumieniu. Podobnie ma się rzecz z sadhvi, choć przyznam, że o muzułmańskich nie słyszałam… Długie dredy, szafranowe szaty, magiczne talizmany na […]

Całe Indie, wraz z przyległościami, można by podzielić z grubsza na kulturę chleba i kulturę ryżu. Im dalej na północ, tym więcej chleba, im dalej na południe, tym więcej ryżu, choć i na ryżowym południu występują różne rodzaje wypieków, to jednak czegoś, co choćby w przybliżeniu przypominało znany nam chleb tam nie znajdziemy. Gdy indyjski […]

Tym, co od dawna przyciągało ludzi Zachodu do Tybetu i do buddyzmu tybetańskiego jest jego szczególny, magiczny mistycyzm, cudowność. Lewitujący lamowie, szybkobiegacze pokonujący bez spoczynku ogromne przestrzenie, mnisi suszący ciepłem swego ciała zmarznięte na kamień prześcieradła, bilokacja, tajemnice górskich jaskiń, skarby skrywane w klasztorach. Te i inne niezwykłe zjawiska opisywali pierwsi „odkrywcy” Tybetu, między innymi […]

Klasztor Hemis znajduje się niedaleko Leh i słynie ze spektakularnych obchodów ku czci Guru Rimpocze (Padmasambhawy), uważanego tutaj za kolejne wcielenie Buddy i przez tegoż Buddę osobiście zapowiedziane. Historycznie Padmasambhawa był buddyjskim mędrcem i joginem, który zaniósł nauki Buddy z Indii do Tybetu i tym samym stał się ojcem jednej z najbardziej malowniczych i najbardziej […]

Według mitologii indyjskiej, w chwili stwarzania wszechświata, Brahman – bezosobowa boska siła obecna w całym stworzeniu – przejawiła się w formie trzech bogów: Śiwy, Wisznu i Brahmy. Każdy był emanacją przedwiecznego Brahmana i każdy dysponował boską mocą, jednak zostały im przydzielone różne role. U zarania bytu świeżo przejawieni bogowie początkowo spełniali te role w harmonii […]

Niezwykłości, osobliwości i „sensacje” związane z buddyzmem tybetańskim można by przytaczać i opisywać bardzo długo. Poczynając od nauk teoretycznych, poprzez konkretne „przepisy” na duchowe podróże, czyli instrukcje do poszczególnych praktyk, aż do wyrosłych na gruncie bon i buddyzmu w rozrzedzonym powietrzu Wyżyny Tybetańskiej, zwyczajów i obyczajów, tradycji i przesądów dotyczących wszystkich dziedzin życia, śmierci i […]

Można je spotkać na każdym niemal bazarze, zwłaszcza w pobliżu miejsc kultu. Można je zobaczyć na piersiach i nadgarstkach wszelkiego autoramentu sadhu i sadhvi (sadhu rodzaju żeńskiego), w dłoniach pielgrzymów, a także dzierżone w ręku przez rozmaite bóstwa. Z wyobrażeń bóstw, tych malowanych na freskach i tych rzeźbionych, można wnosić, że tradycja sznura modlitewnego, a […]

Ponad 3000 metrów n.p.m., w wiosce Diskit, na skraju pustyni otwierającej się na Dolinę Shyok, stoi jeden z najstarszych i największych klasztorów Ladakhu – Diskit Gompa. Klasztor należy do szkoły Żółtych Czapek, na której czele stoi Dalajlama, i został ufundowany w XIV wieku przez mistrza Changzem Tserab Zangpo, ucznia samego Tsongkhapy, założyciela porządku Żółtych Czapek, […]

Trudno nie zauważyć, że w ostatnim czasie wiele indyjskich filmów opowiada o silnych kobietach, pozwalając wyjść z cienia bohaterkom, które przez długi czas były jedynie pięknym, acz biernym obiektem westchnień bohatera. Siła nowych heroin nie musi oznaczać wcale ich fizycznej przewagi nad mężczyznami, chociaż i takie filmy powstają, czego przykładem jest chociażby mająca polską premierę […]

Nie wiadomo, kiedy dokładnie powstała Bardo Thodol, znana na Zachodzie jako Tybetańska Księga Zmarłych, i początkowo traktowana jako dzieło analogiczne do Egipskiej Księgi Zmarłych, co okazało się oczywistym nieporozumieniem. Została odnaleziona w XIV wieku, i od tamtej pory jest powszechnie stosowana przy okazji przeprowadzania zmarłych przez bardo, stan pośredni między śmiercią w jednej inkarnacji a […]

Wegetarianizm w Indiach nie jest niczym dziwnym, choć nazwanie go powszechnym byłoby nadużyciem wobec faktów. Mięso jedzą wszyscy indyjscy muzułmanie, a jest ich niemało oraz wielu nieortodoksyjnych hinduistów. Jednak dieta wegetariańska uważana jest za pożądaną i chwalebną zwłaszcza dla tych, którzy poważnie traktują poszukiwanie mokszy albo praktykę jogi. Ścisła dieta wegetariańska wyklucza jaja, mleko i […]

Mogłoby się wydawać, że tak blisko ladakhańskiej stolicy nie można znaleźć niczego, co nie byłoby buddyjskie i tybetańskie. A jednak. Zaledwie 40 kilometrów od Leh stoi sobie najprawdziwsza w świecie gurudwara, czyli świątynia sikhijska. Budynek niepozorny i niezbyt piękny powstał w latach 70-tych minionego stulecia, choć pierwotna świątynia istniała tu podobno dużo wcześniej, według tradycji […]